-
Emil Durkheim twierdził, iż za patologiczne uznaje się to, co odbiega od przeciętnej – od abstrakcyjnego powszechnika, zbioru cech występujących najczęściej, stanowiących wzorzec zdrowia. Przyjmował tym samym kryterium statystyczne. Wedle Ruth Benedict kultura tworzy sobie obraz choroby na podstawie zespołu zwalczanych przez nią możliwości antropologicznych (np. nieagresywna jednostka w plemieniu Dobu). Zarówno koncepcja statystycznej normalności, jak i normalności kulturowej, czyni z dewiacji prawdziwą naturę choroby psychicznej. Określając chorobę negatywnie w stosunku do normy czy wzoru, pomija to, co w szaleństwie pozytywne i realne. Tymczasem, jak utrzymuje Foucault, kultura poprzez szaleństwo wyraża samą siebie, a społeczeństwo znajduje swój pozytywny wyraz w chorobach umysłowych. -
28.08, Kremnica (SK), Club Labirynt, godz. 18.00.
-
Ulubiłem sobie ten spożywczak, chociaż na mojej ulicy jest ich kilka. Tutaj pod obcobrzmiącą nazwą skrywa się kwintesencja swojskości: parę regałów, dwie kasy, panie w fartuchach myją podłogę albo piją kawę albo zmieniają rolki papieru w swoich maszynach, więc stoisz z pełnym koszyczkiem, i czekasz, i podtrzymujesz rozmowę, o ile rozmową nazwać wymianę niewybrednych żartów i prostych odzywek, które mają wywołać krótki śmiech. Po dwóch latach czułem się tam jak u siebie, ale w końcu nastąpiła katastrofa. Pewnego dnia płacę za zakupy, jak się należy, a tu nagle wyskakuje jakaś dziewczyna i pyta, czy może sobie zrobić ze mną zdjęcie. Najpierw nie zrozumiałem i pomyślałem, że ja jej, ale nie, chodziło o to, żeby nam ktoś. „Pan jest tym pisarzem, tak? Pan Franczak?”. Przytaknąłem i zarumieniłem się przepisowo, pan Adaś wyszedł zza kasy i strzelił nam fotkę, a reszta personelu patrzyła ciekawie. Od razu poczułem, że będzie z tego temat! I nie pomyliłem się. Nazajutrz (kupowałem piwo), usłyszałem: „no, widzę wena nie opuszcza”. Dwa dni później (piwo, wino, papierosy): „ooo, to będzie długi poemat”. Innym razem (bułki, jajka, ser): „trzeba jeść, będzie pan silny jak Sienkiewicz!”. I tak w kółko, bo wszystko jest pretekstem do żartu, a łatka pisarza jest nad wyraz zabawna.
-
W „Schowku Parmentier” mamy sześć postaci, choć trudno by je nazwać postaciami „z krwi i kości”, gdyż są one całkowicie pozbawione jednostkowej tożsamości. Dlatego właśnie wchodzą w rozmaite role, znane z nowszej (Beckett, Ionesco) i dawniejszej (Szekspir) dramaturgii. Jak łatwo się domyślić, postacie te mówią wyłącznie cudzym tekstem. Cały utwór przypomina kolaż, złożony z dziesiątków cytatów ze znanych sztuk i konwencji, często mocno skontrastowanych (monologi Hamleta czy Don Juana sąsiadują z pouczeniami poradnika rolniczego o uprawie ziemniaków). Nie chodzi przy tym jedynie o refleksję metateatralną; Perec nie zadowala się badaniem możliwości samego medium, lecz rozszerza refleksję o teatralności (o granicy między fikcją a rzeczywistością, między odtwarzaniem i kreowaniem) na inne obszary. Aktorzy – jak w Borgesowskich „Dociekaniach Averroesa”, do których dramat nawiązuje – przypominają nieco szaleńców; skazani na autokreację, powołują do życia światy, które zyskują pozór realności. Raz za razem światy te obnażają jednak swoją sztuczność, rozsypują się w bezlik przytoczeń, rozpadają na nieme i puste znaki. Aby to zainscenizować potrzeba radykalnego, ikonoklastycznego gestu, który Perec – jeden z ostatnich wielkich awangardzistów XX wieku – wykonuje z niedbałą elegancją i jakby od niechcenia.